Osadzenie filmu w konkretnych ramach czasowych wymaga od twórców wiernego odwzorowania scenerii, wnętrz, mody czy innych panujących trendów, zwłaszcza gdy tłem akcji filmu są wydarzenia historyczne, czego sztandarowym przykładem jest choćby „Forrest Gump” Roberta Zemeckisa. Wyreżyserowany również przez niego „Powrót do przyszłości” nie wykorzystał tego motywu, ale sprawdźmy co ciekawego działo się na świecie wtedy, gdy Marty McFly i dr Brown podróżowali do przeszłości.

Co prawda akcja „Forresta Gumpa” rozgrywa się na przestrzeni kilkudziesięciu lat, zaś eskapady bohaterów „Powrotu do przyszłości” ograniczają się do kilku-kilkunastu dni (poza nieplanowaną podróżą doktora Browna do XIX w., o której później), to jednak świat nie stał wówczas w miejscu i kalendaria zapełniały się notkami. Z przyczyn oczywistych pominiemy dzień, w którym główni bohaterowie znaleźli się w przyszłości – o tym jaką rzeczywistość zastali, przekonamy się 21 października.

25-27 października 1985

Chociaż pierwsza podróż Marty’ego McFly odbyła się 26 października, to akcja „Powrotu do przyszłości” rozpoczyna się dzień wcześniej. Zbyt wielu ważnych wydarzeń w tych dniach jednak się nie doczekaliśmy, chyba, że za takie uznać narodziny amerykańskiej piosenkarki Ciary, pierwszy lot samolotu linii lotniczych Emirates lub początek huraganu Juan, który w ciągu tygodnia zabił w USA 12 osób i spowodował szkody szacowane na 1,5 miliarda dolarów. Ciekawsze wydarzenia działy się za to w bliskim sąsiedztwie czasowym – tydzień przed wypadkami rozgrywającymi się na początku filmu, na rynek amerykański weszła konsola NES, której podróbka -zrobiła w Polsce zawrotną karierę jako Pegasus.

W przededniu rozpoczęcia akcji filmu na świat przyszedł Wayne Rooney. Tego samego dnia ten sam świat pożegnał László Bíró – wynalazcę długopisu. Z kolei 28 października, czyli jakby nie patrzeć dzień po zakończeniu historii przedstawionej w trylogii, pięciu zamaskowanych i uzbrojonych mężczyzn wtargnęło do muzeum Marmottan Monet w Paryżu, z którego ukradło dziewięć obrazów – siedem pędzla Claude’a Moneta i dwa Pierre-Auguste’a Renoira. Wartość dzieł wyceniono na 12 milionów dolarów, a odnaleziono je pięć lat później w willi na Korsyce.

5-12 listopada i 12-16 listopada 1955

Najdłuższy okres, jaki Marty McFly spędził w przeszłości. Gdyby podczas pierwszej podróży znalazł się w przeszłości 8 dni wcześniej, załapałby się na oddanie do użytku Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Oczywiście mało prawdopodobne, by ówczesne media amerykańskie informowały o jego budowie (zwłaszcza, że w bloku wschodnim podobnych gmachów było na pęczki), ale odnotujmy to z kronikarskiego obowiązku. Czymś, o czym mogli wówczas dyskutować bohaterowie „Powrotu do przyszłości” był z pewnością film „Buntownik bez powodu”, którego premiera odbyła się 27 października. Zaś jeśli uwagę miał przyciągać jakikolwiek budynek z Europy, to mogłaby to być opera wiedeńska, która po odbudowie ze zniszczeń wojennych wznowiła działalność właśnie 5 listopada.

Z kolei dziesięć dni później uruchomiono pierwszą linię metra w Sankt Petersburgu (znanym wówczas jako Leningrad). Metro to jest jednym z najgłębiej położonych na świecie, a przyczyną tego są uwarunkowania geologiczne oraz, co nie dziwi, Zimna Wojna. Stacje pełniły jednocześnie funkcje schronów przeciwatomowych. Wydarzenie związane z komunikacją zbiorową miało też miejsce w Stanach Zjednoczonych – 5 listopada zdelegalizowana została segregacja rasowa w pociągach i autobusach kursujących w ramach komunikacji międzystanowej w USA.

Zdelegalizować można by też niektórych celebrytów, z siostrami Kardashian na czele. Naturalnie zostały wspomniane celowo, bowiem wśród urodzonych 5 listopada „sław” znajduje się ich matka – Kris Jenner. Spośród innych celebrytów, urodzonych w tym okresie, można wymienić Marię Shriver (6 listopada; żona Arnolda Schwarzeneggera), Rolanda Emmericha (10 listopada; reżyser m. in. „Dnia niepodległości”) i Whoopi Goldberg (13 listopada). Dzień przed narodzinami tej ostatniej powstała armia zachodnioniemiecka. Data ta jest rzecz jasna symboliczna, a przyjęła się z powodu odbywającego się wówczas zaprzysiężenia pierwszych żołnierzy.

1 stycznia – 7 września 1885

1 stycznia Emmet Brown trafia do roku 1885. Choć nie śledzimy na ekranie tego, jak naukowiec urządził się na Dzikim Zachodzie, a sam wynalazca wehikułu czasu odbył również kilka innych podróży (o których wspomniano w filmach), to jednak znamy dokładne ramy czasowe tej eskapady, dzięki czemu możemy sprawdzić jakie wydarzenia doktor Brown mógł śledzić na bieżąco. Marty dołączył do niego dopiero 2 września i spędził w XIX wieku tylko kilka dni, ale i tak ze względu na specyfikę tamtych czasów (któż wówczas nie był wynalazcą?) załapał się na kilka ciekawych wydarzeń.

Niekoniecznie pozytywnych, jak np. toczona od sierpnia 1884 roku w Wietnamie wojna chińsko-francuska, zakończona w kwietniu zwycięstwem Francuzów. Dużo weselsze konsekwencje miało wydarzenie z 20 stycznia, kiedy to opatentowano kolejkę górską (rollercoaster). Korzeni tego wynalazku należy szukać w siedemnastowiecznej Rosji, gdzie konstruowano lodowe wzniesienia, w których drążono tory do zjeżdżania sankami. Z czasem zaczęto używać wagoników i w takiej właśnie postaci „rosyjskie górki”, jak potocznie nazywano wynalazek, trafiły na zachód – między innymi do Francji, której niektórzy historycy przypisują wynalezienie kolejki górskiej. Co ciekawe, w samej Rosji rollercoaster zwany jest „amerykańskimi górkami”, a amerykańska część jego historii zaczęła się od wykorzystywania wagoników toczących się po szynach w górnictwie. W latach dwudziestych XIX wieku transportowano nimi węgiel z kopalni, a już trzydzieści lat później zaczęto dostrzegać jej potencjał jako atrakcji dla spragnionych wrażeń turystów. Chociaż wielu wynalazców dokładało cegiełkę do tego jak dziś wyglądają kolejki górskie, to w dokumentach patentowych widnieje nazwisko LaMarcus Adna Thompson.

Mimo specyficznego imienia nie był czarnoskóry, co jednak nie oznacza, że murzynom nie przyznawano patentów. Np. Sarah E. Goode wynalazła rozkładane łóżko, a zarejestrowanie go w urzędzie patentowym 14 lipca sprawiło, że została pierwszą czarnoskórą kobietą, której się to udało. Z kolei niespełna miesiąc wcześniej – 24 czerwca – Samuel David Ferguson został pierwszym czarnoskórym biskupem w USA. Należy jednak zauważyć, że chodzi o anglikański Kościół Episkopalny w Stanach Zjednoczonych, którego obecnym prymasem jest kobieta, zatem wyświęcenie czarnego biskupa, nawet pod koniec XIX wieku, nie jest niczym niezwykłym.

Skoro już zahaczyliśmy o sprawy religijne, to 21 lutego poświęcono Pomnik Waszyngtona. Budowany przez 40 lat (1848-1888) jest jedną z najbardziej charakterystycznych budowli w Stanach, choć z pewnością pod tym względem jest daleko w tyle za Statuą Wolności, która przypłynęła do Nowego Jorku z Francji cztery miesiące później – 17 czerwca. O ile w ceremonii poświęcenia pierwszego monumentu uczestniczył jeszcze prezydent Chester A. Arthur, o tyle w przypadku drugiego honory pełnił już Grover Cleveland, który objął urząd 4 marca. Między 1869 a 1933 rokiem był on jednym z zaledwie dwóch Demokratów pełniących ten urząd. 23 lipca zmarł z kolei Ulysses S. Grant, był generał z czasów wojny secesyjnej, który rozpoczął tę republikańską serię.

Po drugiej stronie oceanu też działy się ciekawe rzeczy. 26 marca minister spraw wewnętrznych Prus wydał rozporządzenie o wysiedleniach Polaków i Żydów, czego rezultatem były tzw. „rugi pruskie”. Tego samego dnia w Wielkiej Brytanii dokonano pierwszej legalnej kremacji – „klientką” była niezbyt znana poetka Jeanette Pickersgill, a cały proces trwał godzinę i 15 minut. Innowacje pojawiły się też w medycynie. 24 kwietnia dokonano pierwszej na świecie operacji zszycia pękniętego wrzodu żołądka – stało się to w Krakowie, a zabieg przeprowadził dr Jan Mikulicz-Radecki. Z kolei 6 lipca po raz pierwszy skutecznie użyto szczepionki przeciw wściekliźnie na człowieku. Sukces ten był dziełem Ludwika Pasteura i Pierre’a Paula Émile Roux, którzy wytworzyli wakcynę z wirusa hodowanego na królikach, zaś za królika doświadczalnego robił 9-letni chłopiec pogryziony przez wściekłego psa.

20 lipca brytyjska federacja piłkarska dokonała profesjonalizacji piłki nożnej. Kluby mogły płacić zawodnikom, o ile ci byli urodzeni w odległości maksymalnie sześciu mil od stadionu lub mieszkali na tym obszarze przynajmniej od dwóch lat. 29 sierpnia Gottlieb Daimler opatentował motocykl. Tego samego dnia odbyła się pierwsza walka o mistrzostwo świata wagi ciężkiej w boksie, stoczona według „Queensberry rules”. Zasady te wprowadzały obowiązek pojedynkowania się w rękawicach, na ringu i w trakcie ograniczonych czasowo rund. John L. Sullivan pokonał wówczas na punkty Dominicka McCaffreya. Wielką gwiazdą – niejako sportowym celebrytą – Sullivan był już przed tą walką, choć ówczesnych sław nie wypada tak nazywać. Na świat przyszło też w 1885 roku kilka przyszłych znanych osobistości. I tak 16 stycznia urodził się późniejszy polski prezydent (na uchodźstwie) Władysław Raczkiewicz, 24 lutego Witkacy, 17 kwietnia duńska pisarka Karen Blixen (autorka m. in. „Pożegnania z Afryką”), zaś 22 maja zmarł francuski pisarz Victor Hugo.

Rzućmy jeszcze okiem na wydarzenia, do których doszło po przybyciu Marty’ego na Dziki Zachód . Tego dnia, czyli 2 września wydarzyła się masakra w Rock Springs, w której zginęło 28 pochodzących z Chin górników. Zostali oni zabici przez swoich białych współpracowników, którym nie podobało się to, że gorzej opłacani Chińczycy podbierali im miejsca pracy. Dwa dni później w Nowym Jorku otwarto Exchange Buffet – pierwszą na świecie samoobsługową restaurację. 5 września, na zamówienie hadlarza benzyny Jake’a Gumpera z Fort Wayne w stanie Indiana, skonstruowano pierwszy na świecie dystrybutor paliwa, a następnego dnia Bułgaria w wyniku bezkrwawej rewolucji zaanektowała Rumelią Wschodnią. Tu jednak poniekąd mamy do czynienia z podróżą w czasie, bowiem w innych krajach był to 18 września, a to z powodu wciąż wówczas obowiązującego w Bułgarii kalendarza juliańskiego. Marty McFly zdążył już zatem wrócić do przyszłości.

A teraz podziel się, nie bądź świnka!